وبلاگ
انواع قهوه اسپرسو
اگر به دنیای قهوه علاقه دارید، احتمالاً بارها با نام‌هایی مثل ریسترتو، لونگو، دوبل اسپرسو یا مکیاتو روبرو شده‌اید و از خودتان پرسیده‌اید این‌ها دقیقاً چه تفاوتی با هم دارند. در این مقاله، به طور کامل به بررسی انواع قهوه اسپرسو می‌پردازیم و تفاوت‌های آن‌ها را از نظر حجم، طعم، غلظت و روش تهیه توضیح می‌دهیم. اگر می‌خواهید انتخاب بهتری داشته باشید یا صرفاً کنجکاو هستید، این راهنما برای شماست.
اسپرسو چیست و چرا اینقدر محبوب است؟
اسپرسو یک روش دم‌آوری قهوه است که در آن آب داغ با فشار بالا، معمولاً حدود ۹ بار، از میان پودر قهوه آسیاب‌شده ریز عبور می‌کند. نتیجه این فرآیند یک شات غلیظ و معطر است که روی آن یک لایه کرمی‌رنگ به نام کِرِما تشکیل می‌شود. همین کِرِما یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفیت یک اسپرسوی خوب به شمار می‌رود.
اسپرسو پایه و اساس بیشتر نوشیدنی‌های قهوه‌ای محبوب دنیاست. از لاته و کاپوچینو گرفته تا آمریکانو و فلت وایت، همه از یک یا چند شات اسپرسو شروع می‌شوند. به همین دلیل آشنایی با انواع اسپرسو یعنی آشنایی با زبان مشترک تمام کافه‌های دنیا.
اما اسپرسو در خودش یک نوع ثابت نیست. با تغییر حجم آب، مدت زمان استخراج، مقدار پودر قهوه و نسبت آب به قهوه، نوشیدنی‌های متفاوتی به دست می‌آید که هر کدام طعم، غلظت و شخصیت منحصربه‌فردی دارند.
انواع اصلی قهوه اسپرسو
ریسترتو؛ غلیظ‌ترین و کوتاه‌ترین شات
ریسترتو که در ایتالیایی به معنی «محدود» یا «کوتاه» است، غلیظ‌ترین نوع اسپرسو به شمار می‌رود. در تهیه ریسترتو از همان مقدار پودر قهوه یک شات معمولی استفاده می‌شود، اما حجم آب به نصف کاهش می‌یابد؛ حدود ۱۵ تا ۲۰ میلی‌لیتر.
نتیجه این کار یک نوشیدنی بسیار غلیظ، شیرین‌تر و با اسیدیته کمتر است. چون مدت زمان استخراج کوتاه‌تر است، ترکیبات تلخ کمتری از پودر قهوه استخراج می‌شوند و به همین دلیل ریسترتو طعمی ملایم‌تر و دلپذیرتر نسبت به اسپرسوی معمولی دارد.
ریسترتو انتخاب کسانی است که طعم قهوه غلیظ و بدون تلخی زیاد را دوست دارند. همچنین بسیاری از باریستاها ترجیح می‌دهند برای تهیه نوشیدنی‌هایی مثل لاته از ریسترتو به جای اسپرسوی معمولی استفاده کنند تا تعادل بهتری بین قهوه و شیر ایجاد شود.
اسپرسو معمولی؛ استاندارد جهانی
اسپرسوی معمولی یا سینگل اسپرسو همان شات استانداردی است که در اکثر کافه‌های دنیا سرو می‌شود. حجم آن معمولاً بین ۲۵ تا ۳۵ میلی‌لیتر است و برای تهیه آن از حدود ۷ تا ۹ گرم پودر قهوه استفاده می‌شود. زمان استخراج معمولاً بین ۲۵ تا ۳۰ ثانیه طول می‌کشد.
طعم اسپرسوی معمولی یک تعادل خوب بین تلخی، اسیدیته و شیرینی طبیعی قهوه است. کِرِمای آن باید طلایی تا قهوه‌ای تیره باشد و روی سطح نوشیدنی باقی بماند. این شات پایه‌ای‌ترین فرم قهوه اسپرسو است و معیار سنجش کیفیت هر دستگاه اسپرسوساز یا هر باریستا محسوب می‌شود.
اگر تازه وارد دنیای قهوه شده‌اید، بهتر است با همین اسپرسوی سینگل شروع کنید. درک طعم پایه اسپرسو به شما کمک می‌کند تفاوت سایر نوشیدنی‌ها را بهتر حس کنید.
دوبل اسپرسو؛ دو برابر قدرت
دوبل اسپرسو یا دوپیو دقیقاً همان چیزی است که از اسمش پیداست؛ دو شات اسپرسو در یک فنجان. برای تهیه دوبل اسپرسو از حدود ۱۴ تا ۱۸ گرم پودر قهوه استفاده می‌شود و حجم نهایی نوشیدنی به ۵۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر می‌رسد.
دوبل اسپرسو قوی‌تر، غنی‌تر و با طعمی پیچیده‌تر است. میزان کافئین آن تقریباً دو برابر سینگل اسپرسو است و به همین دلیل گزینه محبوبی برای کسانی است که به دنبال انرژی بیشتر هستند یا می‌خواهند قهوه را با مقدار کمی شیر ترکیب کنند.
در اکثر کافه‌های ایران وقتی از اسپرسو صحبت می‌شود، معمولاً منظور همین دوبل اسپرسو است. نوشیدنی‌هایی مثل کاپوچینو و لاته در بیشتر کافه‌ها بر پایه دوبل اسپرسو تهیه می‌شوند.
لونگو؛ اسپرسوی کشیده‌شده
لونگو که در ایتالیایی به معنی «بلند» است، دقیقاً نقطه مقابل ریسترتو قرار دارد. در تهیه لونگو از همان مقدار پودر قهوه استفاده می‌شود اما آب بیشتری از آن عبور می‌کند؛ حدود ۵۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر. زمان استخراج هم طولانی‌تر است.
لونگو رقیق‌تر از اسپرسوی معمولی است اما با آمریکانو تفاوت دارد. در آمریکانو آب جوشیده جداگانه به شات اسپرسو اضافه می‌شود، اما در لونگو آب بیشتر از میان پودر قهوه عبور می‌کند که باعث می‌شود طعم متفاوتی داشته باشد. لونگو کمی تلخ‌تر از اسپرسوی معمولی است زیرا در زمان طولانی‌تر ترکیبات تلخ بیشتری استخراج می‌شوند.
لونگو برای کسانی مناسب است که حجم بیشتری از قهوه می‌خواهند اما دوست ندارند شیر یا آب به قهوه‌شان اضافه شود.
مکیاتو؛ اسپرسو با لکه شیر
مکیاتو در ایتالیایی به معنی «لکه‌دار» یا «نشانه‌گذاری‌شده» است. این نوشیدنی از یک شات اسپرسو تشکیل شده که روی آن مقدار کمی فوم شیر یا شیر بخارپز قرار می‌گیرد؛ معمولاً فقط یک یا دو قاشق چایخوری.
مکیاتو طعم اسپرسو را حفظ می‌کند اما لبه تیز تلخی آن را کمی می‌گیرد. این نوشیدنی برای کسانی که طعم قهوه قوی را دوست دارند اما می‌خواهند کمی نرمی به آن اضافه کنند ایده‌آل است. مکیاتو با لاته ماکیاتو که نوشیدنی کاملاً متفاوتی است نباید اشتباه گرفته شود.
آمریکانو؛ اسپرسو با آب داغ
آمریکانو یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های قهوه‌ای در ایران است. برای تهیه آن یک یا دو شات اسپرسو با آب داغ رقیق می‌شود. نسبت معمول یک به دو یا یک به سه است؛ یعنی یک شات اسپرسو با دو یا سه برابر آب داغ.
آمریکانو از نظر حجم شبیه قهوه فیلتر است اما طعم متفاوتی دارد. کِرِمای اسپرسو روی آن باقی می‌ماند و طعم قهوه عمیق‌تر و پررنگ‌تری نسبت به قهوه فیلتر ارائه می‌دهد. اگر می‌خواهید قهوه‌ای بیشتر بنوشید بدون اینکه خیلی قوی باشد، آمریکانو انتخاب مناسبی است.
مقایسه انواع اسپرسو از نظر حجم و کافئین
یکی از سوالات رایج این است که کدام نوع اسپرسو کافئین بیشتری دارد. پاسخ به این سوال ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید. میزان کافئین به مقدار پودر قهوه‌ای که استفاده می‌شود بستگی دارد، نه به حجم آب.
ریسترتو و اسپرسوی معمولی که از همان مقدار پودر قهوه تهیه می‌شوند، کافئین تقریباً یکسانی دارند. دوبل اسپرسو که از دو برابر پودر قهوه استفاده می‌کند، کافئین دو برابری دارد. لونگو هم از همان مقدار پودر قهوه استفاده می‌کند پس کافئین آن تقریباً برابر سینگل اسپرسو است، هرچند مدت استخراج طولانی‌تر ممکن است کمی کافئین بیشتری آزاد کند.
از نظر حجم، ریسترتو با ۱۵ تا ۲۰ میلی‌لیتر کوچک‌ترین و آمریکانو با ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌لیتر بزرگ‌ترین نوشیدنی در این خانواده هستند.
نقش پودر قهوه در کیفیت اسپرسو
صرف نظر از اینکه کدام نوع اسپرسو را انتخاب می‌کنید، کیفیت پودر قهوه بیشترین تأثیر را روی نتیجه نهایی دارد. برای اسپرسو به قهوه‌ای نیاز دارید که تازه برشته و تازه آسیاب شده باشد. درجه آسیاب باید ریز باشد اما نه خیلی ریز که باعث سوختن قهوه یا کند شدن بیش از حد جریان آب شود.
قهوه‌های عربیکا معمولاً برای اسپرسو انتخاب بهتری هستند زیرا اسیدیته بالاتر و طعم پیچیده‌تری دارند. قهوه‌های روبوستا کافئین بیشتری دارند و کِرِمای غنی‌تری تولید می‌کنند اما طعم آن‌ها معمولاً خشن‌تر است. بسیاری از بلندهای اسپرسو ترکیبی از هر دو هستند تا بهترین ویژگی‌های هر کدام را داشته باشند.
چطور بهترین انتخاب را داشته باشید؟
انتخاب بین انواع اسپرسو کاملاً به سلیقه شخصی شما بستگی دارد. اگر می‌خواهید غلیظ‌ترین و خالص‌ترین طعم قهوه را تجربه کنید، ریسترتو یا سینگل اسپرسو بهترین گزینه هستند. اگر به دنبال قدرت و انرژی بیشتر هستید، دوبل اسپرسو انتخاب مناسبی است. اگر می‌خواهید قهوه‌ای با حجم بیشتر اما بدون اضافه کردن شیر بنوشید، لونگو یا آمریکانو را امتحان کنید. و اگر طعم قهوه قوی را دوست دارید اما می‌خواهید کمی آن را نرم کنید، مکیاتو گزینه خوبی است.
بهترین روش این است که انواع مختلف را امتحان کنید و ببینید کدام یک با ذائقه شما سازگارتر است. هر کافه خوب باید بتواند همه این نوشیدنی‌ها را به درستی تهیه کند و باریستای حرفه‌ای خوشحال می‌شود که راهنمایی‌تان کند.
پرسش‌های متداول
تفاوت ریسترتو و اسپرسو چیست؟
ریسترتو با همان مقدار پودر قهوه اسپرسو اما نصف آب تهیه می‌شود. نتیجه نوشیدنی غلیظ‌تر، شیرین‌تر و با تلخی کمتر است. اسپرسوی معمولی تعادل بهتری بین اسیدیته و تلخی دارد.
آمریکانو با لونگو چه فرقی دارد؟
در آمریکانو ابتدا اسپرسو گرفته می‌شود و بعد آب داغ به آن اضافه می‌شود. در لونگو آب بیشتر از همان ابتدا از میان پودر قهوه عبور می‌کند. این تفاوت در روش باعث می‌شود طعم این دو نوشیدنی متفاوت باشد.
کدام نوع اسپرسو کافئین بیشتری دارد؟
دوبل اسپرسو بیشترین کافئین را دارد زیرا از دو برابر پودر قهوه استفاده می‌کند. ریسترتو، سینگل اسپرسو و لونگو کافئین تقریباً یکسانی دارند.
مکیاتو با لاته ماکیاتو چه تفاوتی دارد؟
مکیاتو یک شات اسپرسو است با مقدار بسیار کمی فوم شیر روی آن. لاته ماکیاتو برعکس است؛ یک لیوان بزرگ شیر بخارپز است که شات اسپرسو از میان آن ریخته می‌شود. حجم، طعم و نسبت قهوه به شیر در این دو کاملاً متفاوت است.
برای تهیه اسپرسو خانگی چه دستگاهی لازم است؟
برای اسپرسوی واقعی به دستگاهی نیاز دارید که بتواند فشار حداقل ۹ بار تولید کند. دستگاه‌های اسپرسوی نیمه‌اتوماتیک و اتوماتیک این فشار را تأمین می‌کنند. موکاپات یا ایبریک اسپرسوی واقعی نمی‌دهند هرچند قهوه غلیظ و خوبی تهیه می‌کنند.
